domingo, 6 de abril de 2008

OS OFÍCIOS (FERRADOR)

LS OUFICIOS (FERRADOR)

Ls ouficios ye ua dança de ls pouliteiros mui anteressante i quando bien dançada inda mais.
Nas sues quatro posiçones mostra ls percipales ouficios que, datrás, éran de ls mais amportantes: ferreiro, carpinteiro, barbeiro i ferrador. Mas habie outros que tamien éran tanto ou mais amportantes cumo: sapateiro, albardeiro, lhabrador…
Hoije bou a mostrar-bos un desses ouficios, que inda hai por estes lados.


La giente que se ajunta a ber
Cumo tenemos la Associaçon (AEPGA) de persebraçon de ls burros i yá son muitos, fazie falta un ferrador para tratar de ls cascos de ls burros. Ye siempre mais un amprego i un ouficio que se perserba. Fui a ber l ferrador a trabalhar i cuido que ye anterressante mostrar ls retratos.


A raspar ls cascos
Mas por aqueilho que puode saber, inda hai outro, que até bai por ls pobos a onde inda ye perciso, cumo datrás fazien ls bielhos ferradores de Sendin.
Cumo yá bos mostrei, ne l HOIJE - http://www.sendin.net/ -, l die 12 de Dezembre, tenemos an Sendin cabalhos i pista para daprender a andar a cabalho. L ancargado de ls cabalhos tamien faç de ferrador.


L ferrador a arrincar ls crabos
Ls cabalhos i ls burros ténen que ser ferrados para nun se feríren nas patas i las ferraduras son presas als cascos cun crabos, que hai que mudar de beç na quando.
Muita giente trai ls filhos a ber, de quaije toda la Ouropa i muitos de ls nuossos eimigrantes, nin sáben que eisisten estas cousas.

quinta-feira, 21 de fevereiro de 2008

O DIA INTERNACIONAL DA LÍNGUA MATERNA

L DIE ANTERNACINAL DE LA LÉNGUA MATERNA

Comemorou-se hoije l die anternacional de la léngua materna i muitas fúrun las atibidades que se fazírun para pormoçon de l mirandés. Fui ua de las melhores cousas que se fazírun nestes últimos anhos.
Nas scolas, ls porsores fazírun atibidades cun ls alunos zde la primária até las classes mais adelantradas. You acumpanhei muitas de las atibidades an Sendin i Miranda.


Ls alunos, an Sendin, cun todo l atento




Ls alunos, an Sendin, cun todo l atento

L porsor Eimilio a dar la aula

Falou-se de l die i de l libro que hoije saliu i que ye un de ls melhores i mais amportantes que se publicórun – LAS MIES PURMEIRAS PALABRAS AN MIRANDÉS. Ye un libro que ten al lado de cada palabra l dezeinho de l que eilha quier dezir.


Ua mocica a ber l libro

Este libro tubo la colaboraçon de la Câmara de Miranda, de la EDP i de la Academia de la LLingua Asturiana. Fui eiditado por l Centro de Studos António Maria Mourinho i tubo la ourientaçon de ls porsores António Bárbolo Alves i Duarte Manuel Mendes Martins.


A grabar ua cuonta

Esta obra ye mui amportante pa l ansino i la daprendizaige de la lhéngua mirandesa. Bai a dar ua mano als alunos i als porsores que ténen, eilhes solos, oumentado materiales, ancuntrado fuorças i artimanhas para lhebar por lantre esta staia.


A grabar ua cantiga

Dezie l porsor: este lhibrico fui feito para ls que quejíren daprender l mirandés, percipalmente ls mais pequeinhos. L lhibro ye pequerrico , mas serbirá cumo se fura un ampeço daqueilhes an que ls pais i ls abós ansinan, d'amenudo, als filhos i als nietos: palabrica por palabrica.


L porsor a falar



La çtibuiçon de ls libros

La presentacion de l libro fui na Casa de la Cultura de Miranda i stubírun muitas pessonas. Na mesa staba l persidente de la Câmara, l persidente de la Academia de la LLingua Asturiana, l persidente de l Centro de studos António Maria Mourinho i l representante de la EDP.


La mesa de presentacion

La telbison stubo an todas las atibidades i fizo muito bídio de cantigas, cuontas, diálogos cun ls alunos i anterbistas cun ls porsores. Muito deste material bai a serbir para l ansino de l mirandés i para la sue dibulgaçon.



La giente que stubo presente

Este testo stá screbido cun l- an ampeço de palabra, a la moda de l mirandés de Sendin, cunsante la 1ª Adenda a la Cumbençon Ourtográfica de la Lhéngua Mirandesa.

quinta-feira, 31 de janeiro de 2008

ACONTECEU HOJE... ATENOR

ACUNTECIU HOIJE… ATANOR

Fui an Atanor que esto acunteciu… Ua burrica naciu de parto porbocado yá que passaba de l tiempo i habie risco para la burra i para la burrica. Puode parcer ua nuoba sin anteresse, mas ye an Atanor que stá la APEGA, associaçon de porteçon de ls burros.
Esta associaçon ye ua de las antidades que mais faç por l turismo, al mesmo tiempo que defende ls animales an risco.
La burrica i la mai


Iba a passar i al ber tanta giente i tanto carro, quedei cun la pulga ne l oubido, mas cumo tenie priessa, nun parei. Mas bolbi passado pouco tiempo i yá solo stában la burra cun la burrica i l beternairo, que porbocou l nacimento de la burrica.

La burrica yá a mamar


Falei cul beternairo, que era spanhol i que tenie benido d’aproposito a fazer l serbício. Ye l que stá ne l retrato, al fondo, de l lado squierdo.
Dixo-me que era un caso cumplicado, mas cumo tenie spriencia bino a ajudar a nacer la burrica i que tenie corrido todo bien.

Outra pareilha de poucos dies tamien

Estas stában a mirar para mi i a pedir-me para l tirar l retrato para l hoije. Tamien querien salir na anternete i you fiç-le la buntade.
Ye para ber estas cousas tan lindas, que muita giente ben de bários sitos de l mundo.

Este testo stá screbido cun l- an ampeço de palabra, a la moda de l mirandés de Sendin, cunsante la 1ª Adenda a la Cumbençon Ourtográfica de la Lhéngua Mirandesa.

quarta-feira, 2 de janeiro de 2008

COISAS DA FEIRA

COUSAS DE LA FEIRA

Ne l die dous de Janeiro ye feira an Mogadouro i todos ls anhos ben la mesma lhona para anganhar ls garotos.
Hoije bamos a la feira para ber la baca que ten tantos cuornos cumo dies ten l´anho”.
Toda la giente yá oubiu esto mil i ua beç i yá l dixo tamien, mas ralo ye l´anho que nun se torne a amentar.



Ua barraca de la feira

Todo se questuma bender cumo dantes i las barracas cun las nuobidades tamien nun fáltan. L que falta son las bacas, que agora yá nun se puóden bender cumo era uso.
Dezi a ber se nun era lindo esto!...




L garoto a tomar cuonta de las bacas
Son quadros destes que naide yá puode ber al bibo i muito menos cumprar.
Mas esse tiempo naide l quier i la fame que se passaba tamien nó.
Mas para acabar cun la fame, tenie que se acabar cun la beleza i l amor?
I la fame, acabou?
Tamien esto bai acabar.


A apanhar las bides
Las binhas quédan por podar, ls bielhos yá nun son capazes i als nuobos nun cumpensa, mas quien quier saber?
Dízen que tenemos que ser nós.
I para tratar de ls bancos i de ls milhones, son eilhes?

Este testo stá screbido cun l- an ampeço de palabra, a la moda de l mirandés de Sendin, cunsante la 1ª Adenda a la Cumbençon Ourtográfica de la Lhéngua Mirandesa.


quinta-feira, 20 de dezembro de 2007

O JOGO DA MALHA - FONTE ALDEIA

L FITO - FUONTE ALDÉ

Ne l die de la REZOSA, que ye un die subre la cultura mirandesa, fui a Fuonte Aldé i tirei retratos de ls jogos tradicionales, bou a ber se inda sabeis jogar al fito i se nun sabeis, a ber se daprendeis.


La primeira mano

Ponesse un marco de un lado de l campo i outro de l’outro i joga-se cun las cuncas (piedras apropiadas), atirando-las de un lado para l’outro, para ber se mocan l marco que bale 5 puntos. Se naide acerta ganha la cunca que queda mais acerca i ganha 2 puntos.

La segunda mano
Ban-se somando ls puntos i ganha l que fazir dues bezes 15 puntos. Puode-se jogar de dous ou de quatro. Cada un ten dues cuncas para atirar.



Ls jogadores de quatro
Ye ua pequeinha splicaçon de l jogo para lembrar als que yá muito tiempo nun jógan i para ls outros quedáren a saber un jogo muito usado ne l Praino.






quinta-feira, 15 de novembro de 2007

NOTÍCIAS TODOS OS DIAS - SENDIM

NUOBAS TOLS DIES - SENDIN

Tols dies scribo las nuobas ne l site http://www.sendim.net/ ye solo clicar an Hoije i yá podeis ber las nuobas zde 17 de Setembre. Ye solo clicar ne l die i ir al més que se quejir.

La de l die 13 fui esta:

ALREDOR DE SENDIN

Las nuobas cháman-se “Hoije, an Sendin i arredores”. Hai siempre quien mire an todo i fázen bien, mas you gustaba que dezíssen algo para melhorar esto.
Nun amprego palabras menos coincidas para que todos puodan antender melhor.
A las bezes outelizo palabras de mais que ua maneira que ye para béren que l mirandês nun ye mui custoso.
Dou alguns eisemplos : isso esso i hoije screbi, alredor de Sendin i Sendin i arredores. La nuossa lhéngua ye cumo las outras i por esso hai çfrencias ne l falar i nas palabras que usan.
Tenemos, cada beç mais, que screbir sin miedo. You inda bou dando uns erros, nun ye por nun saber, ye porque tengo las dues lhénguas al miesmo tiempo na punta de la léngua.
Ora, cumo ye Sendin i arredores, tengo que screbir tamien subre ls alredores de Sendin.
Antes la teilha que se outilizaba era de Atanor i inda hai muita casa i curraladas cun essa teilha.
Fui a ber l forno de la teilha i ne l camino bi esta casa.



Nun hai cousas bien lindas por ende?
Apuis cheguei al forno de la teilha i yá stá todo sborralhado, mas inda dá para ber algua cousa.


La casa i la chemineia


L forno
D’hoije alantre bou tamien a mostrar ls alredores de Sendin. L SAL yá ye bisto por giente de muitos lhados. I Sendin cada beç mais ten que ser l centro de todos esses lhugares.

sexta-feira, 9 de novembro de 2007

AMBIENTE E DESENVOLVIMENTO - PLANALTO MIRANDÊS


AMBIENTE I ZAMBOLBIMENTO - PRAINO

Zambolbimento nun puode fazer-se sin cumprir las reglas ambiantales.
Hai muitos anhos que por todo l lhado se fúrun formando associaçones de zambolbimento i muitos programas hoube para esso se fazer.
L PRAINO quedou para trás. A la cunta desso muitos projetos que nada adelantrórun para l zambolbimento se fazírun tamien, mas cada beç quedemos mais para trás.
Mas inda stamos a tiempo de fazer algue cousa.
Onte fui a ber ua de las zonas mais lindas de Sendin. Puode mesmo dezir-se que ye l maior campo de nebros de Portugal.



Mirai a ber se nun tengo rezon


Muitos de bós nun bistes, nin sequiera sabides desso.




Ye antre mondin i Forcaleiro
Por esso bos mostro hoije essa parte de l nuosso termo, que ten que ser persebrada i para isso tenemos que arranjar un projeto para la tratar i la fazer rendir.


Balhe la pena ir alhá
Las arribas nun puoden ser solo para muitos anchir la boca cun eilhas. Ténen que tener bida porque nun puode haber zambolbimento sin giente.



Las arribas i l riu
La giente ten que ser chamada a partecipar. Por esso bos piedo mais ua beç, bamos a dar las manos i fazer bibir l Praino.